NIEUW
- VNK brochure Brandwerendheid van kalkzandsteenwanden
Brochure over de eerste resultaten van het ECSPA onderzoek naar brandwerenheid van kalkzandsteen-wanden.
Om *.pdf files te kunnen bekijken heeft u de Acrobat Reader nodig. Deze kunt u downloaden op:
Adobe Acrobat Reader
Kalkzandsteenfabriek
van Herwaarden B.V.
Leidsestraat 244
2182 DW Hillegom
Tel: +31 252 578600
Fax: +31 252 523481
Kalkzandsteenfabriek Rijsbergen B.V.
Blaricummerstraat 119
1272 JG Huizen
Tel: +31 475308208
Fax: +31 475308209
Kalkzandsteenfabriek Hoogdonk B.V.
Hoogdonkseweg 15
5757 PJ Liessel
Tel: +31 493342135
Fax: +31 493342518
Kalkzandsteenfabriek
de Hazelaar B.V.
Saeffelderstraat 10
6104 RA Koningsbosch
Tel: +31 475308208
Fax: +31 475308209
Kalkzandsteenfabriek Harderwijk
Einsteinstraat 5
3846 BH Harderwijk
Tel: +31 341465711
Fax: +31 341423065
Kalkzandsteenfabriek Anker B.V.
Verlengde Broekdijk 27
7694 TD Kloosterhaar
Tel: +31 523241345
Fax: +31 523252092
Kalkzandsteenfabriek Roelfsema B.V.
Roelfsema Rzn-weg 24
9423 RA Hoogersmilde
Tel: +31 592430430
Fax: +31 592459525
Carmeuse Nederland
Postbus 436
2800 AK Gouda
Tel: +31 182 527255
Fax: +31 182 526264
URL: www.carmeuse.nl
Carmeuse Nederland is een werkmaatschappij van L.V.I. Holding N.V. en ontstond in 1989 door de fusie van Nekami B.V. en Maasgroeven B.V. Carmeuse Nederland is verantwoordelijk voor de marketing en distributie in Nederland van kalk (steen) en dolomietproducten van de Carmeuse Groep.
Lhoist Nederland N.V.
Postbus 6933
4802 HX Breda
Tel: +31 76 5875051
Fax: +31 76 5712869
URL: www.lhoist.nl
De Lhoist Groep is wereldwijd de toonaangevende producent van kalk- en dolomietprodukten. Betrokkenheid bij onze klanten en kennis van hun processen zijn onze basis voor een gedegen advies en hoogwaardige produkten. Samen met onze klanten ontwikkelen wij innovatieve produkten voor de eisen en technologien van de toekomst.
Omnicol Nederland B.V.
Baronieweg 12 D
Postbus 73
5320 AB Hedel
Nederland
Tel: 073 5992925
Fax: 073 5993790
URL: www.omnicol.info
Omnicol is trendsetter in de markt van professionele materialen voor het bouwen en afwerken van gebouwen. Meer dan eens lopen wij voorop bij de introductie van nieuwe ontwikkelingen in de bouw. U kunt bij ons terecht voor vele producten die u nodig heeft voor uw project: of het nu gaat om materialen in de ruwbouwfase, voor het pleisteren en tegelen van wanden of het egaliseren en leggen van vloeren. Voor alles wat u nodig heeft biedt Omnicol een adequate oplossing.
Constructieve lijmen:
Constructieve lijmen zijn droge, specifieke mortels voor de verlijming van onder andere kalkzandstenen en -elementen, cellenbetonblokken, gipsblokken, betonstenen en -blokken en bakstenen. De verlijming van bakstenen is een vrij nieuwe toepassing met ongekende mogelijkheden. Ook de verlijming van kalkzandsteen en cellenbeton is een bewezen methode in het moderne bouwproces. Omnicol is vanaf het begin zeer nauw betrokken geweest bij de ontwikkeling van deze toepassingen. De jarenlange ervaring heeft ertoe bijgedragen dat deze lijmen een constante hoge kwaliteit hebben en ruimschoots voldoen aan de strengst geldende eisen.
Vereniging
Kalkzandsteen Lijmbedrijven
Postbus 310
3900 AH Veenendaal
Tel: +31 318 547397
Fax: +31 318 547399
URL: www.vkl-web.nl
VKL is de brancheorganisatie / vereniging van bedrijven die gespecialiseerd zijn in het aanbrengen van kalkzandsteen lijmwerk. VKL bewaakt en behartigt de belangen en kwaliteit van bedrijven die kalkzandsteen blokken en -elementen verlijmen.
Het verlijmen van kalkzandsteen is uitgegroeid tot een specialisme. Kalkzandsteenblokken en kalkzandsteen elementen vereisen een speciale aanpak in cordinatie en verwerking. Om tot een eindresultaat van hoge kwaliteit te komen, is het dan ook een vereiste het project uit te laten voeren door lijmbedrijven met verstand van zaken. VKL vertegenwoordigt deze lijmbedrijven.
DE KALKZANDSTEENPRODUCTEN
De producten -stenen en blokken- hebben een hoge sterkte en een grote maatvastheid. De druksterkte bedraagt ca. 10 tot 50 N/mm2. De tolerantie op de hoogte is veelal < 1 mm. In het algemeen kan men zeggen dat kalkzandsteenproducten een zeer brede toepassing vinden: in woningbouw, utiliteitsbouw, renovatie en agrarische bouw; voor funderingen kelders, dragende en niet-dragende binnenwanden, alsmede voor gevels. Belangrijke eigenschappen zijn onder meer de goede geluidisolatie, een groot vermogen om warmte vast te houden en een hoge brandwerendheid. De "ademende" eigenschappen van kalkzandsteen dragen bovendien belangrijk bij tot een goede vochtregulering, waardoor een aangenaam klimaat in de woning mogelijk wordt gemaakt.
Op basis van grootte en gewicht zijn de producten ingedeeld in stenen, blokken en elementen. Stenen worden meestal gebruikt in kleinschalige bouwwerken zoals garages of funderingen. Vanwege de tijdwinst die te behalen is bij het verwerken, worden in de meeste toepassingen blokken en elementen gebruikt. Elementen worden altijd verlijmd met een speciaal daarvoor geproduceerde lijmmortel.
DE KALKZANDSTEENPRODUCTEN
vervolg
Ook de meeste blokken worden tegenwoordig niet meer gemetseld, maar verlijmd.
Stenen worden geproduceerd in drie standaard formaten: Waalformaat (wf) Amstelformaat (af) en Maasformaat (mf). Lengte en breedte van deze formaten zijn gelijk (respectievelijk 214 en 102 mm), alleen de hoogte verschilt. Deze is respectievelijk 55 mm (wf), 72 mm (af) en 82 mm (mf).
Blokken worden altijd aangeduid met een M (metselblok), L (lijmblok) of V (vellingblok). De breedte en de hoogte van een blok worden achter deze letter vermeld Zo is L 100/198 de code van een lijmblok met een breedte (dikte) van 100 mm en een hoogte van 198 mm.
Elementen zijn zeer grote blokken met een lengte tot ca. 1000 mm en een hoogte tot ca. 650 mm. Elementen worden aangeduid met de letter E gevolgd door de breedte (dikte). De code E 120 betreft bijvoorbeeld een element met een breedte (dikte) van 120 mm.
DE KALKZANDSTEENPRODUCTEN
vervolg
Men onderscheidt meerdere "kwaliteiten" (druksterkteklassen) kalkzandsteen. Elke kwaliteit wordt gekenmerkt door een bepaalde druksterkte, oplopend van 12 tot 48 N/mm2. Zij worden aangeduid met de codes CS12, CS16 enz. CS is de afkorting van Calcium Silicate.
Voor de overige product eigen-schappen wordt verwezen naar de KOMO product certificaten van de kalkzandsteen fabrieken.
DE LIJMMORTELS
De lijmmortels zijn speciale mortels die specifiek ontwikkeld zijn voor toepassing op kalkzandsteen blokken en -elementen. In de gerede wand hebben ze een dikte van ca. 2 mm.
De lijmmortels zijn poedervormige bindmiddelen die volgens voorschrift moeten worden aangemaakt met (leiding)water. De lijmmortelspecie wordt aangebracht met speciaal gereedschap (lijmbak + lijmschep). Hierdoor wordt een gelijkmatige laagdikte verkregen die een hoge muursterkte geeft. De lijmmortel heeft een snellere verharding dan een metselmortel, waardoor na 1 dag al een hechtsterkte wordt verkregen die een metselmortel na 28 dagen geeft. De lijmmortel is verkrijgbaar in zomermortel- en wintermortel kwaliteit. De eerste voor de periode april tot november (droge omstandigheden en hogere temperaturen), de laatste voor de periode november tot april (temperatuur tot -3C).
De kalkzandsteenproducten en de lijmmortels zijn volledig op elkaar afgestemd. De wandeigenschappen voor wat betreft druksterkte, buigtreksterkte, brandwerendheid enz. worden verkregen bij deze combinatie van blokken/elementen en lijmmortel. Dit is als zodanig vastgelegd in KOMO attesten.
GRONDSTOFFEN KALK & ZAND
ZAND
De fabrieken winnen het zand in de naaste omgeving. Dit betreft bijna altijd een winning onder water door middel van een zandzuiger. De zuiger bestaat uit een ponton waarop een pomp is genstalleerd. Het zand wordt doorgaans gewonnen op een diepte van 10 tot 30 meter onder water. Omdat de hellingen van de zandput onder water instorten, verkrijgt men een menging van de bovenste en de onderste zandlagen. Via een lange pijpleiding wordt het zand van onderuit de put naar boven gezogen en naar een plek gepompt waar het op natuurlijke wijze ontwatert. Sommige fabrieken laten een voorraad zand voor enkele maanden of jaren opzuigen en opslaan op een zandland. Bij het opspuiten zal grof en fijn zand enigszins van elkaar gescheiden raken. Door de juiste wijze van afgraven van het zandland worden deze fracties weer gemengd.
Sommige zanden bevatten verontreinigingen zoals stukjes hout, humusdeeltjes of leemklonten die bij de productie van kalkzandsteen niet gewenst zijn. In dat geval wordt het zand gewassen voordat het wordt ontwaterd. Dit wasproces wordt vaak uitgevoerd door middel van een wasinstallatie met daarin een opstroomscheider. Het mengsel van zand en water wordt daarbij in een opstroomsilo gebracht waarin van onder water wordt gepompt.
GRONDSTOFFEN KALK & ZAND
vervolg
Alle lichte deeltjes zoals hout en humus, concentreren zich dan aan de bovenzijde van de silo en worden daar samen met de zeer fijne zanddeeltjes afgescheiden. Deze fijne zanddeeltjes - die vaak een positieve invloed hebben op de kwaliteit van kalkzandsteen - worden eventueel weer teruggewonnen door de stroom van afgescheiden deeltjes en water via hydrocyclonen nog maals van elkaar te scheiden.
Nadat het zand ontwaterd is, wordt het met behulp van een kraan met grijper of met een laadschop in vulbunkers gebracht van waaruit het met behulp van transportbanden naar de zandsilo wordt getransporteerd. Naast enkele verontreinigingen komt in het zand meestal een bepaalde hoeveelheid grof grind voor. Omdat ook dit ongewenst is bij de productie van kalkzandsteen, wordt het grind verwijderd voordat het zand in de zandsilo wordt gestort. Dit gebeurt door het zand te zeven op een zeef met een zeefdek met openingen van 10 mm doorsnede. Bij de berekening van de benodigde hoeveelheid grondstoffen ten behoeve van het mengen, wordt rekening gehouden met het vochtgehalte van het zand.
HET FABRICAGEPROCES
Kalkzandsteen, de naam zegt het al, wordt geproduceerd op basis van zand en kalk. Het zand wordt verkregen uit zandputten die zich meestal in de nabijheid van de fabriek bevinden. De kalk, - ongebluste poederkalk -, wordt ingevoerd vanuit Duitsland en Belgi. De poederkalk, het zand en een kleine hoeveelheid water worden automatisch in de juiste verhouding gedoseerd en gemengd. Dit mengsel wordt naar een reactor geleid waarin de kalk wordt geblust. Vanuit de reactor vindt het mengsel zijn weg naar de persen waar het in de gewenste vorm wordt gebracht (stenen, blokken of elementen).
Na het persen worden de gevormde producten op karren geplaatst en in een autoclaaf gereden. Vervolgens wordt stoom in de autoclaaf geleid en wordt de autoclaaf onder hoge druk en temperatuur gebracht. In de autoclaaf treden chemische reacties in het mengsel op waardoor verharding (verstening) van de producten plaatsvindt. Na de verharding worden de producten verpakt en naar het tasveld gereden, waar ze worden opgeslagen. Hierna volgt het transport naar de bouwplaats.
DE VERWERKING OP DE BOUWPLAATS
Producten tot 14 kg (stenen en het grootste deel van de blokken) worden handmatig verwerkt. Producten die meer dan 14 kg wegen, worden conform de voorschriften van de Arbowetgeving mechanisch verwerkt. Speciaal hiervoor zijn mechanische hulpmiddelen ontworpen, die borg staan voor een arbeidsvriendelijke bouwmethode met een hoge verwerkingssnelheid. Een goed voorbeeld van zo´n methode is te zien bij de verwerking van kalkzandsteenelementen die als compleet bouwsysteem worden geleverd.
Omdat de elementen afhankelijk van de dikte 100 tot 300 kg per stuk wegen, worden ze met een elementenstelmachine verwerkt. Dit vraagt een minimale fysieke inspanning en slechts weinig elektrische energie. Met behulp van een dubbele klemtang kunnen zelfs twee elementen in n keer worden geplaatst. Het optrekken van een ankerloze spouwmuur gaat daarmee nog sneller.
NORMERING
Vanaf 2005 is de Europese norm voor kalkzandsteen, de NEN-EN 771-2, van kracht.
Door de herziening van de NEN 6790 TGB Steenconstructies en de Euro-pese productnorm is de druksterkte-benaming van kalkzandsteen veranderd en zijn nieuwe mogelijk-heden voor kalkzandsteen ontstaan.
De vroeger gebruikte gemiddelde druksterkte wordt nu omgezet naar de genormaliseerde druksterkte volgens de NEN 6790 : 2005. Deze druksterkte wordt berekend met een factor in verband met het vochtgehalte en een vormfactor die afhankelijk is van de afmetingen/slankheid van het product bij beproeving.
De getalswaarde van de druksterkte van de producten is bij de nieuwe vermelding lager geworden, maar voor gelijmde constructies is de toelaatbare muurdruksterkte bij invoering van NEN 6790 : 2005, voor lijmwerk echter hoger geworden.
De nieuwe waarden zijn vermeld in het volgend *.pdf document.
Om *.pdf files te kunnen bekijken heeft u de Acrobat Reader nodig. Deze kunt u downloaden op:
Adobe Acrobat Reader
KOMO ATTESTEN
In 2004 zijn alle kalkzandsteen producten ingepast in de nieuwe Europese regelgeving voor de druksterkte. Volgens NEN-EN 771 wordt de genormaliseerde druksterkte sindsdien uitgedrukt als CS12, CS20, CS28, en CS36 voor blokken en elementen. Dit komt tot uiting in de CE verklaringen en de KOMO Productcertificaten die alle Nederlandse fabrieken uitgeven.
Voor de producten zelf zijn daarop de eigenschappen als druksterkte, volumieke massa, e.d. vermeld. Echter, voor de uiteindelijk constructie zijn de eigenschappen van het product in zijn toepassing van belang.
In 2005 is met het certificerend instituut IKOB-BKB gewerkt aan de inpasing van alle gegevens qua sterkte eigenschappen, brand-weerstand, geluidisolatie e.d. van de gelijmde wandconstructies.
Alles is nu bijeengebracht in de tekst van de zgn. KOMO Attesten. Hierin wordt voor alle afdelingen van het bouwbesluit de aansluiting gegeven. De attesten zijn gebaseerd op alle resultaten van fysisch-mechanische onderzoeken aan gelijmde wanden van de laatste 10 jaar. Daarin zijn de kalkzandsteen blokken en -elementen onderzocht in combinatie met de lijmmortels, zoals die door Calduran en Xella worden geleverd.
KOMO ATTESTEN
vervolg
De uitspraken in de KOMO Attesten gelden zodoende uitsluitend voor blokken/elementen toegepast in dragende wanden gelijmd met deze lijmmortels.
- KOMO Attest Xella
Als *.pdf file de volledige KOMO attest uitgegeven door Xella.
- KOMO Attest Calduran
Als *.pdf file de volledige KOMO attest uitgegeven door Calduran.
- KOMO Wand Attest Calduran
Als *.pdf file de volledige KOMO Wand attest IKB 1211 uitgegeven door Calduran.
Voor verdere informatie over door Xella en Calduran verstrekte folders en normbladen, hierbij de telefoon- nummers van beide organisaties.
Calduran.
tel:0341-464004
Xella.
tel:0183-671234
KOMO Attest Xella KOMO Attest Calduran KOMO Wand Attest Calduran
Om *.pdf files te kunnen bekijken heeft u de Acrobat Reader nodig. Deze kunt u downloaden op:
Adobe Acrobat Reader
UITGAVE PDF DOCUMENTEN, FOLDERS, NORMBLADEN EN CD´S/DVD´S
Hieronder een vermelding van folders, normbladen, CDs etc. uitgegeven door de VNK. Tevens als *.pdf file een bestelformulier die kan worden uitgeprint en opgestuurd.
- VNK CD statica voor constructeurs
Software voor het berekenen van kalkzandsteen constructies voor NEN: 6790:2005 en NPR 6791
Folder CD Statica Bestelformulier CD Statica
- VNK brochure Brandwerendheid van kalkzandsteenwanden
Brochure over de eerste resultaten van het ECSPA onderzoek naar brandwerenheid van kalkzandsteen-wanden.
Om *.pdf files te kunnen bekijken heeft u de Acrobat Reader nodig. Deze kunt u downloaden op:
Adobe Acrobat Reader
VNK
Blaricummerstraat 119
1272 JG Huizen
tel: 035-6720581
fax: 035-6211246
Email: info@vnk.nl
VNK is de brancheorganisatie voor de kalkzandsteensector.